Βυζάντιο: Αυτοκράτορας και Πατριάρχης

Παρατίθεται ο ρόλος του Αυτοκράτορα και του Πατριάρχη μέσα από βυζαντινές πηγές. Σκιαγραφείται επίσης η Αυτοκράτειρα Ζωή μέσα από κείμενο του Μιχαήλ Ψελλού (11ος αι.)

ΚΕΙΜΕΝΟ 1

«Περί βασιλέως», απόσπασμα από την Επαναγωγή
(κωδικοποίηση νομοθετικών κειμένων επί Βασιλείου Α΄ που αποδίδεται στον πατριάρχη Φώτιο)

α΄ Ο βασιλιάς είναι η έννομη εξουσία. Είναι κοινό αγαθό για όλους τους υπηκόους του. Ούτε από αντιπάθεια τιμωρεί, ούτε από προσωποληψία ευεργετεί (δεν παρέχει τα ευεργετήματά του από εξαιρετική συμπάθεια), αλλά σαν ένας αγωνοθέτης απονέμει τα βραβεία (στους ικανούς).
β΄ Σκοπός για το βασιλιά είναι αυτά που ανήκουν και αυτά που (πραγματικά) υπάγονται στην εξουσία του κράτους να περιφρουρεί και να ασφαλίζει. Αυτά που χάνει (από το κράτος) με άγρυπνη φροντίδα να κερδίζει και ό,τι του λείπει με σοφία και δίκαιες επιτυχίες (νίκες πολεμικές) και χειρισμούς να επανακτά.
γ΄ Εκπλήρωση (της αποστολής του) για το βασιλιά θεωρείται το να ευεργετεί, γι’ αυτό και ευεργέτης καλείται. Αφότου αρχίζει να εξασθενίζει η ιδιότητα (του βασιλιά) να ευεργετεί, φαίνεται – όπως πιστεύουν οι παλιοί- ότι νοθεύεται ο βασιλικός χαρακτήρας.
δ΄ Ο βασιλιάς διατηρεί και απαιτεί να εφαρμόζονται (θεωρεί δίκαιο του κράτους) όλα όσο είναι γραμμένα στη θεία γραφή, έπειτα όσα δογμάτισαν οι επτά άγιες σύνοδοι, ακόμα δε (να τηρούνται) και οι έγκυροι ρωμαϊκοί νόμοι.

Επαναγωγή, 883-886,
Λάμπρος Τσάκτσιρα – Ζαχαρίας Ορφανουδάκη – Μαρία Θεοχάρη,
«Ιστορία Ρωμαϊκή και Βυζαντινή», Β΄ Γυμνασίου, ΟΕΔΒ,
Αθήνα 2002, σελ. 248