Υπουργείο Παιδείας και Θρησκευμάτων

Γλυπτική της κλασικής περιόδου του 4ου αι. π.Χ.

Παρουσιάζονται, μέσα από συλλογή εικόνων, τα αντιπροσωπευτικότερα κλασικά γλυπτά του 4ου αι. π.Χ.

4ος αιώνας: Από τις τάσεις του «πλούσιου ρυθμού», περνάμε, με καλλιτεχνική συνέπεια, στην πλαστική του 4ου αι. π.Χ. Από τα μέσα του αιώνα αυτού τη γλυπτική χαρακτηρίζει όχι πια ο ιδεαλισμός αλλά η γλυκύτητα και η χάρη. Τη θέση του απρόσωπου κλασικού ιδεώδους παίρνει το ενδιαφέρον για τον άνθρωπο. Οι στάσεις γίνονται περισσότερο ελικοειδείς ενώ η ενδυμασία αποδίδεται με μεγαλύτερη δεξιοτεχνία και εφευρετικότητα. Όλα τα προβλήματα σχετικά με την ανατομία του γυμνού σώματος φαίνονται να έχουν λυθεί. Οι γλύπτες στρέφουν την προσοχή τους στην ποιότητα και την υφή της σάρκας και των μυών. Η τάση αυτή θα οδηγήσει για πρώτη φορά, στη συνειδητή προσπάθεια να αποδοθούν οι αισθησιακές ιδιότητες του γυναικείου σώματος
Βασική πηγή των κειμένων: Ιστορία Ελληνικού Έθνους, Εκδοτική Αθηνών

Aγαλμα Νηρηίδας ή Αύρας πλάγια καθισμένης σε ένα άλογο, έργο του γλύπτη Tιμόθεου, από το δυτικό αέτωμα του ναού του Aσκληπιού στην Eπίδαυρο (380 π.Χ.)

Υπουργείο Πολιτισμού: Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, Συλλογή γλυπτών

Αμαζονομαχία, από τη ζωφόρο του Μαυσσωλείου της Αλικαρνασσού. Αποδίδεται στον γλύπτη Σκόπα, 355-330 π.Χ. Λονδίνο, Βρεταννικό Μουσείο

Πανεπιστήμιο της Αυστραλίας (The Australian National University)

Κεφάλι κόρης από το ιερό της Αλέας Αθηνάς στην Τεγέα, θεωρείται ότι ανήκει στη θεά Υγεία και αποδίδεται στον γλύπτη Σκόπα

Φωτογραφία: Ιστορία Ελληνικού Έθνους, Εκδοτική Αθηνών

Αμαζονομαχία, από τη ζωφόρο του Μαυσσωλείου της Αλικαρνασσού. Αποδίδεται στον γλύπτη Σκόπα, 355-330 π.Χ. Λονδίνο, Βρεταννικό Μουσείο

Πανεπιστήμιο της Αυστραλίας (The Australian National University)

Ερμής του Πραξιτέλη, ύψος 2,13 μ. Βρέθηκε στο ναό της Ήρας στην Ολυμπία. Χρονολογείται στα 330 π.Χ περίπου.
Ο θεός πατά στο δεξί πόδι και στηριγμένος σε κορμό δένδρου, όπου έχει απλώσει το ιμάτιό του, κρατά στο αριστερό χέρι ένα βρέφος, τον Διόνυσο, ενώ με το υψωμένο δεξί του έδειχνε ένα τσαμπί σταφύλια.

Υπουργείο Πολιτισμού: Αρχαιολογικό Μουσείο Ολυμπίας

Ερμής του Πραξιτέλη, λεπτομέρεια.
Το ρεμβαστικό βλέμμα, η εξαιρετική απαλότητα της σάρκας και η ευαισθησία στον κυματισμό της που επιτείνεται από την κάμψη του κορμιού, το χαριτωμένο θέμα του συμπλέγματος, όλα αυτά τα χαρακτηριστικά της τέχνης του Πραξιτέλη, μας δείχνουν πόσο έχουμε φθάσει μακριά από το ήθος και την πλαστική στερεότητα της κυρίως κλασσικής εποχής.

Υπουργείο Πολιτισμού: Μόνιμη έκθεση Αρχαιολογικού Μουσείου Ολυμπίας

Ο «έφηβος των Αντικυθήρων», ύψος 1,94μ. γύρω στο 330 π.Χ. είναι απόγονος των πολυκλείτειων γυμνασμένων νέων. Τι κρατούσε στο δεξί του χέρι δεν ξέρουμε. Αν κρατούσε το κεφάλι της Μέδουσας, σημαίνει πως εικονίζει τον Περσέα. Είναι πολύ πιθανό ωστόσο να κρατούσε μήλο, όποτε πρόκειται για τον Πάρι του γνωστού Κορίνθιου γλύπτη Ευφράνορος. Το χέρι του αγάλματος απλώνεται προς τα εμπρός προχωρώντας έτσι στην πλαστική των τελευταίων χρόνων του 4ου αι. η οποία θα κινηθεί αποφασιστικά στην τρίτη διάσταση

Υπουργείο Πολιτισμού: Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, Συλλογή χαλκών
και
Francois' virtual museum όπου μπορείτε να βρείτε συλλογή αγαλμάτων της αρχαίας ελληνικής γλυπτικής

Απόλλων Σαυροκτόνος, ρωμαϊκό αντίγραφο πρωτότυπου έργου του Πραξιτέλη, γύρω στο 320 π.Χ.
Το έργο συγκεντρώνει όλα τα βασικά χαρακτηριστικά της τέχνης του μεγάλου γλύπτη

Μουσείο Λούβρου, Παρίσι

Απόλλων Belvedere, ονομαστό άγαλμα της αρχαιότητας, ρωμαϊκό αντίγραφο πρωτότυπου έργου του Λεωχάρους, γύρω στο 338-330 π.Χ.

Francois' virtual museum όπου μπορείτε να βρείτε συλλογή αγαλμάτων της αρχαίας ελληνικής γλυπτικής

Αποξυόμενος του Λυσίππου, γύρω στο 325-300 π.Χ., ρωμαϊκό αντίγραφο.
Ο Λύσιππος είναι πρόδρομος των τάσεων που θα επικρατήσουν στην ελληνιστική πλαστική. Η πρωτοτυπία του Λυσίππου έγκειται στην εφαρμογή νέου συστήματος αναλογιών. Κατασκεύασε το κεφάλι ελαφρώς μικρότερο και το σώμα λεπτότερο και πιο στεγνό, αυξάνοντας έτσι την εντύπωση ύψους.λλαξε επίσης και την κίνηση, σπάζοντας τους άξονες: κορμός, κεφαλή και άκρα στρέφονται προς διαφορετικές κατευθύνσεις, έτσι ώστε να δίνεται η εντύπωση κίνησης που μπορεί ανά πάσα στιγμή να μεταβληθεί. Τα χέρια διασταυρώνονται μπροστά έτσι κατακτάται η τρίτη διάσταση του χώρου.

Francois' virtual museum όπου μπορείτε να βρείτε συλλογή αγαλμάτων της αρχαίας ελληνικής γλυπτικής

Το "παιδί του Μαραθώνα".
Χάλκινο άγαλμα του εργαστηρίου του Πραξιτέλη, γύρω στο 340-330 π.Χ. Το "παιδί" πατά στο αριστερό πόδι, λυγίζει το δεξί, απλώνει την αριστερή παλάμη ανοικτή και υψώνει το δεξί χέρι ενώνοντας το μεγάλο δάκτυλο και τον αντίχειρα. Το κεφάλι του το στρέφει και το γέρνει προς την αριστερή του πλευρά, προσηλώνοντας το βλέμμα προς κάτι που κρατούσε στην αριστερή του παλάμη.

Υπουργείο Πολιτισμού: Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, Συλλογή χαλκών

Ο ανδριάς του αθλητή Αγία, γνωστού πρωταθλητή στο παγκράτιο. Γύρω στο 325-300 π.Χ.
Προέρχεται από το εργαστήριο του Λυσίππου, του μεγάλου Σικυώνιου γλύπτη του 2ου μισού του 4ου αι. π.Χ.

Υπουργείο Πολιτισμού: Αρχαιολογικό Μουσείο Δελφών

Γυναικεία μορφή, «Ταναγραία», τέλη 4ου αι.

Μητροπολιτικό Μουσείο της Νέας Υόρκης

Άγαλμα "άρκτου" με χιτώνα και ιμάτιο. Στο δεξί χέρι κρατάει λαγό. Χρονολογείται στον 4ο αιώνα π.Χ.

Υπουργείο Πολιτισμού: Αρχαιολογικό Μουσείο Βραυρώνος

Η μαρμάρινη επιτύμβια στήλη του Δεξίλεω, 394/393 π.Χ.

Υπουργείο Πολιτισμού: Μουσείο Κεραμεικού

Πήλινο γοργόνειο από την "οικία με τα ψηφιδωτά" 4ος αιώνας π.Χ. Αποτελούσε τμήμα του διακόσμου της οικίας

Υπουργείο Πολιτισμού: Αρχαιολογικό Μουσείο Ερέτριας

 

 

Επιμέλεια συλλογής εικόνων και κειμένων: Κοκκινάκης Νικόλαος, φιλόλογος