Υπουργείο Παιδείας και Θρησκευμάτων

Αρχαϊκή Γλυπτική

Εξελικτική παρουσίαση της αρχαϊκής γλυπτικής μέσα από συλλογή εικόνων με τα αντιπροσωπευτικότερα αρχαϊκά γλυπτά.


Η πώρινη «κυρία της Auxerre», 640-630 π.Χ., 650-600 π.Χ., ύψος 0,65 μ. Προέρχεται μάλλον από την Κρήτη.
Έχει τα κύρια χαρακτηριστικά του «δαιδαλικού», όπως ονομάστηκε, στιλ, του οποίου τα πρώτα χάλκινα δείγματα βρέθηκαν στην Κρήτη. Τα τυπικά δαιδαλικά χαρακτηριστικά είναι το τριγωνικό πρόσωπο με τα οριζόντια μάτια, το στρογγυλό σαγόνι και το επίπεδο κρανίο, τα μακριά μαλλιά, χτενισμένα σε κατακόρυφους βοστρύχους που χωρίζονται σε οριζόντιες σειρές ή οριζόντιους κυματισμούς.

Κλέοβις και Βίτων, 615-590 π.Χ., ύψος 1,97 μ.
Κύριος τύπος των πρώιμων αρχαϊκών γλυπτών είναι εκείνο του ιστάμενου νέου (Κούρου) που ακολουθεί αρχικά τις δαιδαλικές συμβάσεις αναπαράστασης της κεφαλής. Το σώμα αποδίδεται γυμνό, σε αυστηρά μετωπική στάση, με το αριστερό πόδι λίγο πιο εμπρός από το δεξί, τους βραχίονες κοντά στα πλευρά, κάποτε λυγισμένους στο ύψος των αγκώνων. Η όλη στάση τονίζει τη σταθερότητα του ανθρώπινου σώματος.

Υπουργείο Πολιτισμού: Αρχαιολογικό Μουσείο Δελφών

΄Αγαλμα αναθηματικού κούρου υπερφυσικού μεγέθους. Βρέθηκε στο ιερό του Ποσειδώνος στο Σούνιο. Γύρω στο 600 π.Χ., ύψος: 3,05μ.

Υπουργείο Πολιτισιμού: Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο

Κούρος, από μάρμαρο της Νάξου, ύψος 1,93 μ., 590-580 π.Χ.

Μητροπολιτικό Μουσείο της Νέας Υόρκης

Κορμός κούρου. Βρέθηκε στο Ιερό του Απόλλωνα και είναι πολύ πιθανόν έργο Παριανού εργαστηρίου. Μέσα του 6ου αιώνα π.Χ.

Υπουργείο Πολιτισιμού: Αρχαιολογικό Μουσείο Δήλου

"Ο Μοσχοφόρος".
Αρχαϊκό άγαλμα ανδρός με γένεια και ένθετα μάτια που κρατά στους ώμους μοσχαράκι. Σύμφωνα με την επιγραφή της βάσης το ανέθεσε ο Ρόμβος. 570 π.Χ.

Υπουργείο Πολιτισμού: Μουσείο Ακροπόλεως

Κούρος Τενέας, 575-550 π.Χ.
Staatliche Antikensammlungen und glyptothek, Μόναχο, Christa Koppermann

Το αρχαϊκό μειδίαμα, κύριο χαρακτηριστικό της αρχαϊκής τέχνης, εκφράζει τη χαρά και την άφατη αγαλλίαση του ανθρώπου μπροστά στο θαύμα του κόσμου
.

Φωτογραφία: περιοδικό National Geographic, τεύχος Φεβρουάριος 2000

Κούρος (σχεδόν φυσικού μεγέθους), από το ιερό του Απόλλωνος στο όρος Πτώον (Βοιωτία), γύρω στο 550 π.Χ.

Υπουργείο Πολιτισμού: Αρχαιολογικό Μουσείο Θηβών

Κούρος από την Ανάβυσσο της Αττικής.
Στεκόταν πάνω σε βαθμιδωτή βάση που είχε την επιγραφή «Στάσου και κλάψε μπρος στο μνήμα του νεκρού Κροίσου που θανάτωσε ο βίαιος ¶ρης καθώς πολεμούσε στην πρώτη γραμμή». Ύψος 1,94 μ. 525 π.Χ. Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο.

Από τα μέσα του 6ου αιώνα οι στάσεις γίνονται λιγότερο άκαμπτες, η ανατομία της ανθρώπινης μορφής κατανοείται καλύτερα και οι Κούροι δεν απεικονίζονται πια σαν έφηβοι (ανδρόπαιδες) αλλά σαν άνδρες. Το αρχαϊκό μειδίαμα γίνεται πιο φυσικό και ορισμένες φορες αντιστοιχεί σε μια έκφραση ελαφριάς κατήφειας.
Φωτογραφία: περιοδικό National Geographic, τεύχος Φεβρουάριος 2000

Κούρος από την Αττική.
Η βάση έχει την επιγραφή «Αριστόδικο», ύψος 1,95. Γύρω στο 510-500 π.Χ.
Ο «Αριστόδικος» ανοίγει την πόρτα για την τέχνη των κλασικών χρόνων. Οι ανατομικές λεπτομέρειες αποδίδονται με ρεαλισμό και συνδέονται οργανικά με τον όγκο και τη δομή του σώματος. Το σώμα αποκτά ελαστικότητα και κίνηση, καθώς οι μεγάλες επιφάνειες διαφοροποιούνται σε μικρότερους πλαστικούς όγκους-με τις μελετημένες αυλακώσεις της κοιλιακής χώρας και της πλάτης, οι αρθρώσεις τονίζονται και τα σχήματά τους γίνονται πιο ρευστά.

Υπουργείο Πολιτισμού: Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο

Η «Πεπλοφόρος», γύρω στα 540-530 π.Χ.
Η Κόρη φορεί πέπλο πάνω από τον χιτώνα, του οποίου διακρίνονται τα μανίκια και η άκρη της φούστας. Η στεφάνη και οι πόρπες στους ώμους ήταν χάλκινες.

Υπουργείο Πολιτισμού: Μουσείο Ακροπόλεως

«Η Κόρη με τα αμυγδαλωτά μάτια». Γύρω στα 500 π.Χ.
Η πιο γοητευτική Κόρη που υπάρχει στην αθηναϊκή Ακρόπολη. Η νεανική γυναικεία χάρη έχει αποδοθεί με μεγάλη εκφραστική δύναμη. Η ανεπαίσθητη καμπύλη των πτυχών του ιματίου, οι λεπταίσθητοι πλόκαμοι των μαλλιών κι το έξοχο μοίρασμα της κόμης επάνω από το μέτωπο, τα εύχυμα χείλη και τα αινιγματικά μάτια συνθέτουν ένα απαράμιλλο σύνολο, που θα λαμποκοπούσε και με τη χρωματική του αρμονία.

Υπουργείο Πολιτισμού: Μουσείο Ακροπόλεως

Κόρη, Μουσείο Ακροπόλεως

Επιχρωματισμός: Doug Stern

Φωτογραφία: περιοδικό National Geographic, τεύχος Φεβρουάριος 2000


Η «Κόρη του Ευθυδίκου», γύρω στα 490 π.Χ.
Αντίθετα από τις προηγούμενες Κόρες με το αρχαϊκό μειδίαμα η Κόρη αυτή είναι δύσθυμη. Το πλάσιμο του προσώπου είναι πιο αυστηρό και η σάρκα πιο μεστή. Όλα μαρτυρούν μια νέα στάση απέναντι στη ζωή και στην τέχνη, που ετοιμάζει τις δημιουργίες του αυστηρού ρυθμού.

Φωτογραφία: Τα Ελληνικά Μουσεία, Εκδοτική Αθηνών

"Το παιδί του Κριτία", ύψος 0,86 μ. Γύρω στο 490-480 π.Χ.
Στις αρχές του 5ου αιώνα μια ορισμένη κίνηση προσδόθηκε στη μορφή. Οι ώμοι παρέμειναν σε μετωπική διάταξη, οι πλευρές όμως δεν κατασκευάζονται συμμετρικά. Η μικρή στροφή που προσδίδεται στο κεφάλι και στο ανώτερο μέρος του σώματος, σημειώνει την αρχή της διαλύσεως της μετωπικότητας και της συμμετρικής κατασκευής, ανοίγοντας το δρόμο για τις κατακτήσεις της πλαστικής των κλασικών χρόνων.

Υπουργείο Πολιτισμού: Μουσείο Ακροπόλεως

"Το παδί του Κριτία", πλάγια όψη

Το σώμα αποδίδεται με πιο φυσιοκρατικό τρόπο. Το βάρος πέφτει στο προβαλλόμενο πόδι, το ισχίο ανασηκώνεται και ο κορμός είναι απαλά σμιλεμένος.

Υπουργείο Πολιτισμού: Μουσείο Ακροπόλεως

Κεφαλή πήλινου αγάλματος, από Δαιδαλικό-αρχαϊκό (7ος-6ος π.Χ. αιώνας) αποθέτη της Σητείας. Το μέγεθός της είναι αρκετά μικρότερο από το φυσικό και είναι κοίλη εσωτερικά. Οι κόρες των μεγάλων ματιών έχουν σημειωθεί με διαβήτη. Στο στόμα υπάρχει το γνωστό αρχαϊκό μειδίαμα. Η έγχρωμη διακόσμηση ελάχιστα διατηρείται, όπως τα φρύδια, που ήταν κυανά.

Υπουργείο Πολιτισμού: Μουσείο Αγίου Νικολάου

Πήλινο ειδώλιο κόρης που χρονολογείται στο δεύτερο μισό του 6ου αιώνα π.Χ.

 

Υπουργείο Πολιτισμού: Αρχαιολογικό Μουσείο Αιανής
Η "Φεύγουσα Κόρη", γλυπτό των αρχών του 5ου αιώνα π.Χ

Υπουργείο Πολιτισμού: Αρχαιολογικό Μουσείο Ελευσίνας

Αγαλμάτιο ιππέα από το ιερό του Διός στη Δωδώνη

Υπουργείο Πολιτισμού: Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, Συλλογή χαλκών

Ιππέας από την Ακρόπολη.
Το κεφάλι "Rampin" βρίσκεται στο Μουσείο του Λούβρου στο Παρίσι, το υπόλοιπο στο Μουσείο Ακροπόλεως. Φορεί στεφάνι από αγριοσέλινο (έπαθλο από τα Ίσθμια και τα Νέμεα), 550 π.Χ.

Υπουργείο Πολιτισμού: Μουσείο Ακροπόλεως και
Μουσείο Λούβρου, Παρίσι

¶λογα από άρμα, Μουσείο Ακροπόλεως, 570 π.Χ.

Υπουργείο Πολιτισμού: Μουσείο Ακροπόλεως

Ανάγλυφη πλάκα με πάλη, 520 π.Χ.

Φωτογραφία: Ιστορία Ελληνικού Έθνους, Εκδοτική Αθηνών

Υπουργείο Πολιτισμού: Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο

Ανάγλυφη πλάκα πιθανόν από επένδυση ταφικού μνημείου, με παράσταση ενός οπλιτοδρόμου. Βρέθηκε στην Αθήνα. Γύρω στο 500 π.Χ. ύψος: 1μ., πλάτος: 0,75μ.

Υπουργείο Πολιτισμού: Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, Συλλογή γλυπτών

Σφίγγα από τους Δελφούς.
Στέκεται πάνω σε ιωνικό κίονα. Το συνολικό ύψος είναι 2,32 μ. 560 π.Χ.

Υπουργείο Πολιτισμού: Αρχαιολογικό Μουσείο Δελφών

 

 

Επιμέλεια συλλογής εικόνων και κειμένων: Κοκκινάκης Νικόλαος, φιλόλογος